ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ և ԲԱՆԱԿԱՆ ՆԱԽԱԳԻԾ

Posts tagged “բջիջ

Ո՛Չ: ՀԱՅ ԿԵՆՍԱԲԱՆՆԵՐԸ ՉԵՆ ՀԱՍԿԱՑԵԼ ԲՋՋԻ ԻՐԱԿԱՆ ԲԱՐԴՈՒԹՅՈՒՆԸ: ԻՆԺԵՆԵՐԱԿԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐ ԿԵՆՍԱԲԱՆՆԵՐԻՆ

  ՀՀ ԳԱԱ Մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտ, կրտսեր գիտաշխատող Հովակիմ Զաքարյանն ինձ հետ ֆեյսբուկյան մեկնաբանություններում հեգնանքով մեկնաբանում է. “Մեքենայի շարժիչի և մարդածին այլ բարդ մեխանիզմների հետ համեմատություններով փորձում են ցույց տալ, որ տեսեք թե նման բարդ մոլեկուլների/համակարգերի համար էլ բանական միտք է անհրաժեշտ” և ավելացնում. “նման հեքիաթները ուրիշներին պատմիր”:

Screenshot_7

  Իսկապես,   մարդածին  բարդ մեխանիզմները անհամեմատելի են շատ ավելի կատարյալ ինժեներական լուծումներով հագեցած մոլեկուլյար մեքենաների հետ: Մոլելուլյար մեքենաներ, որոնց կատարյալ կառուցվածքը և աշխատանքը նույնիսկ ժամանակակից նանոտեխնոլոգիայի առկայության պայմաններում անգերազանցելի ինժեներական գլուխգործոցներ են իրենց պտտման արագությամբ և կատարած աշխատանքի արդյունավետությամբ: Մոլեկուլային մեքենաների կողքին մարդածին “բարդ” մեխանիզմները` շարժիչները և մեքենաները թվում են շատ պարզունակ, ինչպես օրինակ  քարե դարի գործիքները ի համեմատություն ժամանակակից  գործիքների:   The Annual Review of Biomedical Engineering  գիտական ամսագրում ասվում է.    “Մոլեկուլյար մենքենաները գլխավորապես ավելի արդյունավետ են, քան նրանց մեծամաշտաբ նմանօրինակները”:

Բակտերիայի մոլեկուլյար շարժիչ արագությունը` 18000 պտ/րոպեում ՕԳԳ-100%

Բակտերիայի մոլեկուլյար շարժիչ
արագությունը` 18000 պտ/րոպեում
ՕԳԳ-100%

Ըստ էության, հայ կենսաբանները շատ հեռու են հասկանալու բջջի և նրանում գործող մոլեկուլյար մեքենաների իրական բարդությունը և դա այն պատճառով, որ նրանց մոտ բացակայում է   ինժեներական մտածողությունը, որն թույլ կտար զանազանելու ինժեներական նախագծված կառուցվածքները:

եթե որևէ կենսաբանի հարցնեք, թե բջիջը ինչից է կազմված, ապա նա անմիջապես կպատասխանի “Բջիջն կազմված է ցիտոպլազմայից, բջջակորիզից, բջջաթաղանթից…և այլն”: Սակայն,  արդյո՞ք այս տերմինները ինչպիսին են “ցիտոպլազմա” ամբողջովին նկարագրում են այն ինչ իրենից ներկայացնում է բջիջը: Գուցե՞  այս տերմինալոգիայի պատճառով է, որ կենսաբանները շատ աղոտ պատկերացում ունեն բջջի և նրանում գործող նանոմեքենաների մասին: Համալսարանում կենսաբանը “Ցիտո+պլազմա” բառի տակ երբեք չի կարող հասկանալ, որ “Բջիջը մի “գործարան”  է, որն  հագեցած է առաջատար  նանոտեխնոլոգիական մեքենանեներով  (շատ ավելի առաջատար և զարգացած, քան մարդկային որևէ  ինժեներական տեխնոլոգիա), որոնք արտադրվում և ղեկավարվում են ծածկագրված բազմաշերտ թվային ինֆորմացիայի միջոցով: Այդ նանոմեքենաները  ապահովում են բջջի կենսագործունեությունը և ինքնավերարտադրությունը“:

(ավելին …)

Advertisements

ԱԼՖՐԵԴ ՌԱՍԵԼ ՈՒՈԼԱՍԻ ԲԱՆԱԿԱՆ ՆԱԽԱԳԻԾԸ: ՎԵՐԱԲԱՑԱՀԱՅՏՈՒՄ

Alfred-Russell-Wallace-007Կեսաաշխարհագրագետ և բնագրագետ  Ալֆրեդ Ռասել Ուոլասը  Չարլզ Դարվինի հետ կիսում է էվոլյուցիոն տեսության շարժիչ ուժի` բնական ընտորւթան  բացահայտումը: 1859թ-ի  Չարլզ Դարվինի “տեսակների ծագումը” գրքի հրատարակումից 10 տարի անց իր ժամանակների հռչակավոր գիտնական Ալֆրեդ Ռասել Ուոլասը 1869թ-ի ապրիլին Լոնդոնի “The Quarterly Review  ամսագրում հրապարակում է սենսացիոն նյութ, որտեղ նա առաջարկում է  էվոլյուցիոն տեսության նոր մեկնաբանում, որին պատմաբան Մայքլ ֆլաներին անվանել է “Բանական էվոլյուցիա”, որն իր բովանդակությամբ գրեթե նույնականցվում է [“Բանական նախագիծ” Intelligent design] տեսության հետ:

Ալֆրեդ Ռասել Ուոլասը The Quarterly Review ամսագրում  գրում է “Ոչ բնական ընտրությունը և ոչ էլ էվոլյուցիոն տեսություն չեն կարող  գիտակից կյանքի ծագման բացատրություն տալ: Մարդու բարձր ինտելեկտուալ և բարոյական բնույթը յուրահատուկ ֆենոմեն է: Մենք կարող ենք ավելի հեռուն գնալ և պնդել, որ կան մարդկային ռասայի որոշ առանձնահատկություններ, որոնք անբացատրելի են բնական ընտրության միջոցով, ինչպիսք են Ուղեղը, խոսքի օրգանները, ձեռքերը և մարդու արտաքին կազմվածքը”:1

Ավելի ուշ Ալֆրեդ Ռասելլ Ուոլասը տպագրում է իր աշխատությունը` “The World of Life”  , որտեղ էլ ավել մանրամասն է նկարագրում իր առաջ քաշած տեսություն: Ալֆրեդ Ռասել Ուոլասը գրում է. “Բջիջը լոկ մեկ պրոտոպլազմայի մասնիկ չէ, այլ այն կարգավորված կառուցվածք է: Այս դեպքում ինչ մենք պետք է ենթադրենք Ինչ-որ մի ուժ չէ, այլ մի միջնորդ, որ կարող է ղեկավարել, ուղղորդել և  համակարգել մեխանիկական, քիմիական բազմաթիվ ուժերը, որպեսզի  կառուցեն կենդանի օրգանիզմների  անսահման բարդ մեքենաները, որն ոչ միայն իր գոյության ընթացքում ինքնավերանորոգվում է, այլ նաև ինքնանորացվում, ինքնաբազմանում, ինքնահարմարվում է իր մշտապես փոփոխվող միջավայրին և որպեսզի այս ամենը կատարվի, ի՞նչն է  հարկավոր այս ամենին  դա ԲԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ է շատ ավելի բարձր, շատ ավելի հզոր, քան ցանկացած բանականություն, որ մենք տեսնում ենք մեր շրջապատում”:2

“Եկեք չփակենք մեր աչքերը փաստերի առջև”-ասում է Ալֆրեդ Ռասել Ուոլասը  “Quarterly Review  ամսագրում, որտեղ և նա այդ ղեկավրող բանականությանը անվանում է “Overruling Intelligence”;

Ալֆրեդ Ռասել Ուոլասը գրում է. “Բջջի հրաշալի գործունեությունը  ինձ ապացուցում է, որ այն  ուղղորդվում է ԲԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ և ԳԻՏԱԿՑՈՒԹՅԱՆ  կողմից:  Ես չեմ կարող հասկանալ, թե ինչպես յուրաքանչյուր անաչառ միտքը ամբողջապես գիտակցելով այս հիասքանչ գործունեության մասին կարող է ինքն իրեն համոզել, որ այս ամենը կույր և անբանական պատահականություն է,  սակայն  նրանց համար, ովքեր ունեն աչքեր տեսնելու համար և մտածելու ունակ բանականություն, ապա թե  ամենափոքր բջջում, թե արյան մեջ,  թե ողջ երկրումև և թե ողջ աստղային տիեզերքում գոյություն ունի ԲԱՆԱԿԱՆ և ԳԻՏԱԿԻՑ ուղղորդում:  Մի խոսքով, there is Mind”:3

Ուոլասը նաև հիացած էր թռչնի փետուրի կազմությունից, որ մասին գրում է. “Երբևէ ուսումնասիրել եք թռչունի փետուրը? Ես կարծում եմ, որ փետուրը բնության գլուխգործոց է: Աշխարհում ոչ մի մարդ չի  կարող նման բան կառուցել կամ փոքր ինչ դրան հիշեցնող ինչ-որ բան: Ձկնկուլ թռչունի թևի մեկ փետուր կազմված է միլիոնավոր մասերից: Ինչպե՞ս են նրանք աճում, էվոլյուցիան կարող է բացատրել շատ բան, սակայն փետուրի ծագումը և աճը   մեր հասկացողությունից այն կողմ է: Ինձ թվում է, որ Թռչնի  թևը նախապես նախգծվել  է , ըստ երևույթին,  ամենաբարդ և դժվար ձևով այնպես, որ արդյունքում ստացվի հաջողված արդյունք”:4

(ավելին …)


ԿԵՆՍԱՔԻՄԻԱԿԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐ ԿՅԱՆՔԻ ԾԱԳՄԱՆ “ՌՆԹ ԱՇԽԱՐՀ” ՏԵՍՈՒԹՅԱՆԸ

   1980-ականներին հետազոտողներն 1982թ. Թոմաս Չեկը հայտնաբերեց, որ մի շարք ՌՆԹ-ներ ունեն կատալիտիկ ակտիվություն: Այսպիսով 1986թ.-ին առաջ եկավ <<ՌՆԹ Աշխարհ>> տեսությունը, ըստ որի ՌՆԹ-ն եղել է առաջին ինքնավերարտադրվող մոլեկուլը: Ենթադրվում էր, թե ժամանակի ընթացքում ՌՆԹ-ի մոլեկուլները սովորել են բջջաթաղանթներ կազմել և, ի վերջո ՌՆԹ օրգանիզմը առաջ է բերել ԴՆԹ-ին:Սակայն ավելի ուշ պարզվեց, որ այն պայմաներում, որոնք կարող էին գոյություն ունենալ երկրի վրա կյանքի ծագման ժամանակ ՌՆԹ-ի սինթեզը խիստ դժվարությամբ կարող էր տեղի ունենալ; Ավելին, պարզվեց, որ ՌՆԹ-ն պարզպես ունակ չէ վերարտադրման, ինչպես կարծում էին սկզբում:

Այժմ դիտարկեմ 3 մարտահրավերները, որոնք փլուզում են կյանքի ծագման “ՌՆԹ աշխարհ” տեսությունը

(ավելին …)


ԻՆՖՈՐՄԱՑԻԱ և ԲԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ: ԴՆԹ-Ն “ԳԻՐՔ” Է ԱՌԱՆՑ ՀԵՂԻՆԱԿԻ՞

Պատկերացրեք գենոմը դա գիրք է, որը կազմված է 23 գլուխներից` քրոմոսոմներից , յուրաքանչյուր գլուխ պարունակում է մի քանի հազար <<պատմություններ>>, որոնք կոչվում են գեներ: ԴՆԹ-սանդուղքների աստիճանները կոչվում են հիմքերի զույգեր` Ա,Գ,Ց,Թ: Եթե աստիճանի մի մասում Ա-ն է, ապա մյուս մասում միշտ Թ-ն է լինում, իսկ Գ-ն միշտ Ց-ի հետ է զույգ կազմում: Մորզեի այբուբենը հնարավորություն տվեց մարդկանց հաղորդակցվելու հեռագրի միջոցով, թեև այն ուներ երկու <<տառ>>` կետ և գիծ: ԴՆԹ-ի տառերով կազմված բառերը կոչվում են եռյակներ (տրիպլետներ): եռյակները միասին կազմում են <<պատմություններ>>, որ կոչվում են Գեներ: Յուրաքանչյուր գեն միջին հաշվով կազմում է 27000 տառ: Գեները և դրանք իրար միացնող երկար հատվածները միասին կազմում են առանձին Քրոմոսոմներ` <<գրքի գլուխներ>>: Իսկ ամբողջ <<գիրքը>>, որը բաղկացած է 23 քրոմոսոմներից, պարունակում է մեր օրգանիզմի բոլոր տվյալները` գենոմը: Ընդհանուր հաշվով մարդու գենոմը կազմված է մոտ երեք միլիարդ հիմքերի զույգերից:Գենոմի ողջ տեղեկությունը կտեղավորվի հանրագիտարանի հազար էջ ունեցող 428 հատորի մեջ: եթե հաշվի առնենք, որ յուրաքանչյուր բջջում կա գենոմի երկու օրինակ, ապա հատորների ընդհանուր թիվը կկազմի 856: եթե գենոմի յուրաքանչյուր տառ գրվի, որպես մեկ միլիմետր չափով, ապա տեքստը կլինի այնքան երկար, որքան Դանուբ գետը: Հեղինակը <<Genome-The Autobiography of a Species in 23 chapters>> գրքում գրում է. <<Ասել, որ գենոմը  գիրք է, ոչ թե փոխաբերություն է, այլ ճշմարտություն: Այս գրքի բոլոր տվյալները կարելի է հեշտությամբ թվայնացնել…Գենոմը շատ <<խելացի գիրք է>>, որովհետև համապատասխան պայմաններում կարող է իր նախաձեռնությամբ պատճենահանվել և ընթերցվել>>ԴՆԹ-մոլեկուլը նման է մի գրքի, որը կարող է ընթերցվել ու պատճենահանվել: Մարդու կյանքի միջին տևողության ընթացքում ԴՆԹ-ի մոլեկուլը պատճենահանվում է մոտավորապես   10 000 000 000 000 000 անգամ և այն էլ կատարյալ ճշգրտությամբ>>3

                                                                                                                                                                                                                                                                       Ռիչարդ    Դոկինզը   (Richard Dawkins)  գրում է. <<Գլխավորը, որ անհարժեշտ է ինֆորմացիոն տեխնոլոգիայի աշխատանքի համար դա տվյալների որոշակի կրող է` մեծ քանակությամբ հիշողության բջիջներով: Յուրաքանչյուր հիշողության բջիջ պետք է ընդունակ լինի մնալ մի քանի առանձին վիՃակներներից մեկում: Այս պահանջը այսպես թե այնպես բավարարում է թվային ինֆորմացիոն տեխնոլոգիան, որը գերիշխում է ժամանակակից տեխնիկական աշխարհում: Իֆորմացիան ժամանակակից լազերային սկավառակում թվային է: Գենետիկական ինֆորմացիան նույնպես հանդիսանում է թվային: Մեր էլեկտրոնային տեխնոլոգիայում հիշողության  առանձին բջիջները կարող են գտնվել երկու սիմվոլով 0 և 1: կենդանի բջջի ինֆորմացիոն տեխնոլոգիան  երկու նիշերի փոխարեն 1 և 0  օգտագործում է 4 նիշեր, որոնք ներկայացվում են A, T, G և C (Ադենին, Թիմին, Գուանին և Ցիտոզին)   տառերով: Միայն մարդկային բջիջն է,  օժտված ինֆորմացիոն տարողությամբ, որն բավարար է պահպանելու բրիտանական  հանրագիտարանի 3 և 4 հավաքածու, որոնցից յուրաքանչյուրը բաղկացած է 30 հատորից: Ամիոբայի որոշ տեսակներ, որոնք անարդարացիորեն անվանված են <<պարզունակ>> իրենց ԴՆԹ-ի մեջ կարող են պահպանել բրիտանական հանրագիտարանի 1000 հավաքածու: Համակարգչի էլեկտրոնային հիշողությունը բաժանվում է ROM  և RAM: ROM վերծանվում է երբ <<կարդում ենք հիշողությունը>>: 0 և 1 կոմբինացիան նրանում <<այրված>> է  մեկ անգամ պատրաստաման պահին: Այդ տեսքով նրանք մնում են և չեն փոխվում իրենց ծառայման ժամանակի ընթացքում, իսկ նրա ինֆորմացիա  կարելի է կարդալ միշտ; ԴՆԹ-ն իրենից ներկայացնում է  ROM: Այն կարելի է կարդալ միլիոն անգամ և գրառել մեկ անգամ: Յուրաքանչյուր անհատական տեսակի բջիջն ԴՆԹ-ում <<այրված>> է և երբեք չի փոխվում ողջ կյանքի ընթացքում: Կարևոր է հասկանալ հիշողության մեջ տեղադիրքի և նրա պարունակության տարբերությունը: Յուրաքանչյուր տեղադիրք կոչվում է <<հասցե>>: Համակարգչային ROM-ի յուրաքանչյուր բջիջ ևս ունի <<հասցե>> և պարունակություն: Մեր բջիջներից յուրաքանչյուրում ողջ ԴՆԹ-ն հասցեագրված է  նույն ձևով, ինչպես համակարգչային ROM-ում: Տվյալ հասցեի մակնշման համար մեր կողմից օգտագործվող կոնկրոտ համարները ու անվանումները կամայական են ինչպես համակարգչի հիշողության համար:  Կարևոր է, որ իմ ԴՆԹ-ի կոնկրետ հասցեն ճշգրիտ համապատասխանում է մեր ԴՆԹ-ում գտնվող այդ նույն հասցեին: Իմ ԴՆԹ-ի պարունակությունը 321762 հասցեով կարող է լինել և չլինել, որը պարունակվում է 321762 հասցեով ձեր ԴՆԹ-ում: Բայց իմ 321762 հասցեն բջիջներում գտնվում է ճիշտ նույն տեղում, որ տեղում, որ գտնվում է 321762 հասցեն ձեր բջիջներում: <<Տեղը>> այստեղ նշանակում է տվյալ քրոմոսոմի երկայնքով որոշակի դիրք: Քրոմոսոմի վրա յուրաքանչյուր հասցե ճշգրտորեն որոշված է գծային հերթական համարի հասկացության մեջ: Մենք բոլորս մարդիկ օժտված ենք ԴՆԹ-ի հասցեների միևնույն հավաքածույով, բայց ոչ պարտադիր նրանց բովանդակությամբ>>:4

Մոլեկուլյար կենսաբան Լեն Ադլեմանը (Len Adleman)  Լոս Անջելոսի հարավ-կալիֆորնիական համասարանից  Նեյչր (Nature) ամսագրում գրում է. <<Երբ մենք նայում ենք  բջջից ներս մենք տեսնում ենք անհավանական բարդության <<մեքենաներ>>, որոնք մենք ինքներս չենք կարող առաջացնել…մեկ գրամ ԴՆԹ-մոլեկուլը կարող է պարունակել այնքան ինֆորմացիա, որքան 1 տրիլիոն լազարեյին սկավառակը (CD)>>:5

Դիսքավերի ինստիտուտի տնօրեն Ստիվեն Մայերը գրում է. <<ինֆորմացիոն հագեցած համակարգերի հետ մեր փորձը ցույց է տալիս, որ այդպիսի համակարգերը մշտապես առաջանում են բանական աղբյուրից, բայց ոչ պատահականությամբ կամ անհրաժեշտությամբ: Գիտության տարբեր բնագավառների ուսումնասիրությունները մեր ժամանակներում ընդունում են Բանականության և ինֆորմացիայի փոխկապակցվածությունը և կատարում են համապատասխան եզրահանգումներ: Արտերկրյա քաղաքակրթությունների որոնմամբ զբաղվող ծարագիրը` SETI-ին ընդունում է, որ ինֆորմացիայի առկայությունը տեղակայված էլեկտրոմագնիսական ազդանշանում կվկայեր բանական աղբյուրի գոյության մասին: ԴՆԹ-ում <<ինֆորմացիոն պարունակությունը>> ենթադրում է իրեն նախորդող բանական պատճառ, քանի որ <<Բարձր ինֆորմացիոն պարունակությունը>> հանդիսանում է Բանականության տարբերիչ նշանը (ստորագրություն): Իսկապես, բոլոր դեպքերում, որտեղ մենք գիտենք <<Բարձր ինֆորմացիոն պարունակության>> ծագումնաբանության մասին: փորձը մեզ ցույց է տվել, որ բանական գործունեությունն է դերակատարում ունեցել: Եթե ինչպես ասել է Բիլ Գեյթսը <<ԴՆԹ-ն նման է ծրագրային ապահովման>>, բայց ավելի բարդ է նրանից, այդ դեպքում իմաստ ունի տրամաբանական եզրակացություն կատարել, որ ԴՆԹ-ն նույնպես ունի բանական պատճառ>>:6

Արդյոք պատահական պրոցեսները առաջ կբերեի՞ն բարդ ինֆորմացիա, ինչպիսիք են համակարգչային ծրագիրը, մաթեմատիկական բանձևերը, հանրագիտարանը:

                                                                                                                                                                                                                                  Մայքլ Դենտոն       Մոլեկուլային    կենսաբանության    Պրոֆեսոր Մայքլ Դենտոնը գրում է. <<Բարձրագույն օրգանիզմների գենետիկական ծրագրի կառուցվածքը հավասար է միլիարդ բայթ ինֆորմացիայի կամ հավասար է փոքրիկ գրադարանում առկա 1000 գրքերի բոլոր տառերին: Պնդել, որ բազմաթիվ բարդ ֆունկցիաները, որոնք հսկում և սահմանում են բարդ օրգանիզմի տրիլիոն բջջիջների զարգացումը ձևավորվել է պատահական գործընթացների արդյունքում կնշանակի մարդկային բանականության վրա յուրահատուկ ճնշում գործադրել: Բայց Դարվինիստը ընդունում է այդ տեսակետը առանց չնչին կասկածի>>:7

 ԴՆԹ-ի մոլեկուլներում են գտնվում սպիտակուցների սինթեզի համար անհրաժեշտ հրահանգները: Գենը պահանանում է սպիտակուցի սինթեզման համար պահանջվող ինֆորմացիան; Տառերի հաջորդականությունը գենում ծածկագրված ինֆորմացիա կամ նախագիծ է, որը  թելադրում է թե ինչ տիպի սպիտակուց պիտի կառուցվի: Այսինքն, ԴՆԹ-ն բաղկացած է գեներից` այն հրահանգներից, որոնց միջոցով կառուցվում է մարդը:

 Replication: ԴՆԹ-ի կարևոր աշխատանքներից մեկը նրա կրկնապատկումն է, որպեսզի յուրաքանչյուր բջիջ ունենա իր գենետիկական տվյալների մի ամբողջական օրինակ: Հանկարծ ԴՆԹ-ի կրկնակի պարույրին  մոտենում  է մի մեքենա, որը ռոբոտների մի խումբ է, որն միանում է ԴՆԹ-ի ծայրին և շարժվում առաջ, ինչպես գնացքը` ռելսերի վրայով: Ֆերմենտների այս մեքենան մեկ վարկյանում անցնում է ԴՆԹ-ի 100 աստիճան` հիմքերի զույգեր; եթե ԴՆԹ մոլեկուլի սանդուղքը իր չափերով հավասար լիներ գնացքի ռելսերին, ապա մեքենան նրա վրայով կանցներ 80 կմ/ժ արագությամբ: Այս մեքենաները մարդու ողջ գենոմը պատճենահանում են ընդամենը 8 ժամում: Մի խումբ մոլեկուլներ, որոնք կոչվում են ֆերմենտներ միասին անցնում են ԴՆԹ-ի պարույրի ողջ երկայնքով: Դրանք նախ երկու մասի են բաժանում ԴՆԹ-ի սանդուղքը` անջատելով կամրջակներից, ապա յուրաքանչյուր կողմը որպես հիմք օգտագործելով` ստեղծում են նոր համապատասխան լրացում:

Transcription: ԴՆԹ-պատճաենհանող մեքենաի հեռանալուց հետո հայտնվում է մեկ ուրիշ մեքենա  ԴՆԹ-ի պարույրը մտնում է այս մեքենայի մի կողմից և դուրս գալիս մյուս կողմից առանց որևէ փոփոխություն կրելու: Ֆերմենտների մեքենան ԴՆԹ-մոլեկուլի վրա գտնում է այն գենը, որն ակտիվացել է բջջից եկող քիմիական ազդանշանների ազդեցության հետևանքով, որից հետո մեքենան արտագրում է տվյալ գենը ՌՆԹ-ի մոլեկուլի վրա: Ֆերմենտների մեքենայի միջոցով ՌՆԹ-ն իր վրա է հավաքում ԴՆԹ-ի գեներում կոդավորված հրահանգները: Այսինքն, ԴՆԹ-ի տառերը <<արտագրվում>> են ՌՆԹ-ի տառերի տեղը` կազմելով ԴՆԹ-ի <<բարբառը>>:  Այնուհետև ՌՆԹ-ի այս նորաստեղծ շղթան դուրս է գալիս բջջակորիզից և շարժվում դեպի սպիտակուցի սինթեզման վայրը, որտեղ էլ վերծանվում են ՌՆԹ-ի տառերը: Translation: ՌՆԹ-ի տառերից յուրաքանչյուրը մեկ <<բառ>> է կազմում, որը որոշակի ամինաթթու է պահանջում: ՌՆԹ-ի մեկ այլ տիպ գտնում է այդ ամինաթթուն, հափշտակում ֆերմենտի օգնությամբ և բերում սպիտակուցի սինթեզման վայրը: Մինչ ԴՆԹ-ի ծածկագրված ինֆորմացիան վերծանվում է, արտադրվում է ամինաթթուների մի երկար շղթա; Այս շղթան պարուրվում, ծալվում և ձեռք է բերում եռաչափ կառուցվածք` դառնալով սպիտակուցի որոշակի տեսակ Քանի որ ամինաթթունների հաջորդականությունը որոշվում է ԴնԹ ծածկագրի տառերի հերթականությամբ: Այդ պատճառով իմաստ ունի ասել, որ սպիտակուցի  եռաչափ սպիտակուցի ծալումը որոշվում է ըստ ԴՆԹ-ի միաչափ  ծածկագրի  տառերի հերթականությամբ>>: Օրինակ պատկերասցրեք մի արտադրամաս, որտեղ աֆտոմեքենա է հավաքվում: Աֆտոմեքենայի յուրաքանչյուր մաս պետք է ճիշտ պատրաստված լինի, որպեսզի աֆտոմեքենան աշխատի:

Մայքլ Դենտոն

Մայքլ Դենտոն

Մոլեկուլյար կենսաբան Մայքլ Դենտոնը գրում է. <<իրական կյանքը ճիշտ հասկանալու համար այնպես ինչպես, որ թույլ է տալիս մոլեկուլյար կենսաբանությունը մենք պետք է բջիջը մեծացնենք 1000 միլիոն անգամ մինչև որ այն հասնի 20 կմ շառավիղի և մեզ հիշեցնի մի հսկա տիեզերանավի, որը չափերով հավասար կլինի Լոնդոնին կամ Նյու-Յորքին: Այն ինչ մեր աչքերի առաջ կբացվի իր կառուցվածքով և բարդությամբ եզակի է: Բջջի մակեևույթին մենք կարող ենք նկատել բազմաթիվ անցքեր, որոնք նման են հսկայական տիեզերանավի պատուհաններին, որոնք մեկ փակվում և մեկ բացվում են թույլ տալով նյութերի անվերջանալի հոսքին, որոնք թափանցում են բջջի մեջ և լքում նրան: Եթե մեզ բախտ վիճակվեր այդ անցքերից մեկով ներս թափանցել, ապա մենք կհայտնվեինք բարձրագույն տեխնալոգիայով և անհավանական բարդ կառուցվածքով մի աշխարհ>>:8

ՄԱՅՔԼ ԲԻՀԻ

<<Այսօր երբ կենսաքիմիան բազմապատկում է օրինակները մոլեկուլյար համակարգերի աներևակայելի բարդության, համակարգեր, որոնք գլխապտույտ են առաջացնում նույնիսկ բացատրելու փորձ կատարելու դեպքում: Մարդը իր պարզագույն մշակույթով, որը տեսնում է մեքենան ընթանալիս կարող է ենթադրել թե այն շարժվում է քամու միջոցով, բայց երբ բաց է անում մեքենայի <<կապոտը>> և տեսնում է շարժիչը նա միանգամից հասկանում է, որ ավտոմեքենան նախագծված է եղել:Նույն ձևով կենսաքիմիան բացահայտել է բջիջը և ուսումնասիրել մեխանիզմները, որի շնորհիվ աշխատում է և մենք տեսնում ենք, որ այն նույնպես նախագծման արդյունք է…Կյանքը երկրի վրա` իր հիմնական մակարդակով, իր ամենակենսական մակարդակով, բանական գործունեության արդյունքն է: <<Բանական նախագծի>> եզրահանգումը այս պարագայում ի հայտ է գալիս ոչ թե Սուրբ գրքից, այլ բնական ճանապարհով հենց տվյալների հիմաՆ վրա: Եզրահանգումը այն բանի մասին, որ կենսաքիմիական համակարգերը ծրագրավորվել են բանական անհատի կողմից-դա պարզ պրոցես է, որը չի պահանջում նոր գիտություն կամ լոգիկա: Դա պարզապես քրտնաջան աշխատանքի արդյունք է, որ կատարել է կենսաքիմիան վերջին 40 տարվա ընթացքում>>:9

Այժմ տեսնենք Բջջի 3D անիմացիոն պատկերները, որտեղ մենք կտենսնեք մի գործարան, որն շատ ավելի կատարյալ է, քան մարդկանց կողմից ստեղծած որևէ գործարան:

(ավելին …)